Klasyfikacja olejów silnikowych - Jak czytać oznaczenia?

Większość kierowców nie ma problemu z określeniem, kiedy wymienić olej oraz jak dobrać go do silnika swojego samochodu, w czym pomogą m.in. zalecenia producenta pojazdu. Większy problem stanowią natomiast oznaczenia samych olejów. Ten poradnik stworzyliśmy właśnie w celu zrozumienia dostępnych klas ich jakości i lepkości.


Klasyfikacja lepkości olejów silnikowych (SAE)


SAE, z ang. Society of Automotive Engineers (Stowarzyszenie Inżynierów Motoryzacji) stworzyło klasyfikację lepkości olejów silnikowych, która pomaga określić grubość filmu olejowego. SAE wyróżnia 14 klas lepkości - 6 zimowych oznaczanych cyfrą przed literą W (0W, 5W, 10W, 15W, 20W, 25W) oraz 8 klas letnich z cyfrą po literze W (W8, W12, W16, W20, W30, W40, W50, W60).



Klasy zimowe olejów ustala się na podstawie maksymalnej lepkości, jaką olej osiąga przy danej ujemnej temperaturze, granicznej temperaturze pompowalności oraz minimalnej lepkości w temperaturze 100 st. C.


Klasy letnie z kolei wg minimalnej i maksymalnej lepkość w temperaturze 100 st. C. oraz minimalnej lepkości w temperaturze 150 st. C.


Klasyfikacja jakości olejów silnikowych (API)


API, z ang. American Petroleum Institute (Amerykański Instytutu Nafty) stworzył natomiast klasyfikację jakości olejów silnikowych. Podstawowy podział dotyczy tutaj silników benzynowych (oleje oznaczane literą "S") oraz Diesla ("C").

Zawsze po literze, która oznacza tutaj przynależność do rodzaju danego silnika, umieszczona jest druga litera oznaczająca normę właściwą tego płynu eksploatacyjnego. Co istotne im dalsza litera alfabetu tym norma oleju jest wyższa i nowsza, a co za tym idzie, jego klasa jest lepsza , np. SN > SL, SL > SG, CI > CS itp.

Dodatkowo w przypadku olejów do silników wysokoprężnych wyróżnia się jeszcze podnormy występujące po kombinacji liter i określane w cyfrach, np. CF-2, CH-4, CJ-4.



Nabywając olej do silnika swojego samochodu, zawsze stosować można olej o wyższej normie i lepszych parametrach od tych, do jakich silnik został zaprojektowany, ale tylko przy "sąsiadujących" ze sobą normach (np. olej SN zamiast SM).

Dolewanie oleju o niższej normie (słabszych parametrach) może natomiast prowadzić do szybszego zużycia lub nawet uszkodzenia jednostki napędowej. Podobny efekt można uzyskać przy dolewaniu olejów spełniających nowe normy do starszych jednostek, np. olej SN zamiast SG. Wiele przydatnych informacji na temat wymiany i doboru oleju znajdziecie w artykule pt. "Jak dobrać olej silnikowy?".



Klasy jakości olejów do silników benzynowych:


  • SG - głównie do aut wyprodukowanych przed rokiem 1993; gwarantują dobre parametry w zakresie odporności na ścieranie, trwałości i ochrony przed zanieczyszczeniem
  • SH – norma wprowadzona w roku 1993, głównie do samochodów wyprodukowanych przed rokiem 1996; wartości zbliżone do normy SG
  • SJ - wprowadzona w roku 1996 roku; do samochodów wyprodukowanych przed rokiem 2001; wymaga niższej zawartości fosforu i mniejszego parowania w porównaniu z klasą SH
  • SL – wprowadzona w roku 2001; do aut z silnikami wyprodukowanymi przed rokiem 2004; większe ograniczenia dla osadów przy eksploatacji w wysokich temperaturach aniżeli w normie SJ
  • SM – wprowadzona w roku 2004; lepsze parametry odporności na utlenianie; zapobiega osadzaniu się zanieczyszczeń; większa wydajność smarowania w niskich temperaturach
  • SN - wprowadzona w roku 2010; lepsza ochrona turbosprężarki i tłoków w wysokich temperaturach; mniejsze wytrącanie osadów i oszczędność zużycia paliwa

Klasy jakości olejów do silników Diesla:


  • CC – do lekkich silników wysokoprężnych; zapobiega zbieraniu się zanieczyszczeń wytwarzanych podczas pracy w wysokiej temperaturze
  • CD – do mocno eksploatowanych czterosuwowych silników wysokoprężnych; z dodatkami zapobiegającymi ścieraniu i zbieraniu się osadów
  • CD-II – do dwusuwowych silników Diesla
  • CE – do silników niższych klas, które pracują przy dużym obciążeniu
  • CF-4 – norma lepsza od CE w ujęciu zużycia i zanieczyszczenia tłoków
  • CF-2 – do dwusuwowych silników wysokoprężnych zamiast olejów CD-II
  • CF – zastępstwo normy CD do silników korzystających ze słabej jakości paliwa
  • CG-4 – do jednostek o niskim poziomie emisji spalin w zastępstwie klasy CD, CE i CF-4; klasa spełnia wymogi emisji spalin z roku 1994
  • CH-4 – do amerykańskich diesli, które emitują niewielką ilość toksycznych spalin; zgodna z wymogami emisji spalin z roku 1998; zastępstwo dla klasy CD, CE, CF-4 i CG-4; wprowadzona w roku 1998
  • CI-4 – do jednostek wytwarzających małe ilości spalin (zwłaszcza do silników z układem recyrkulacji spalin EGR); zgodna z wymogami emisji spalin z roku 2004; zastępstwo dla klasy CD, CE, CF-4, CG-4 i CH-4; wprowadzona w roku 2002
  • CJ-4 – do silników Diesla o podwyższonej czystości spalin z filtrem cząstek stałych DPF lub układem EGR; w zastępstwie klasy CI-4; wprowadzona w roku 2006

Klasyfikacja jakości olejów silnikowych ACEA


Poza klasyfikacją API producenci samochodów, a w tym m.in. Caterpillar, Mercedes-Benz, Ford, General Motors, Mack, M.A.N., Volkswagen i Volvo jakość oleju określają na podstawie własnych testów. ACEA (Europejskie Zrzeszenie Producentów Pojazdów Samochodowych) swoją klasyfikację stworzyło w roku 1996. Podział klasy jakości olejów wg ACEA rozróżnia ich trzy podstawowe grupy:


1. A/B - oleje do silników benzynowych i silników wysokoprężnych w samochodach osobowych i dostawczych (lekkich)


  • A1/B1 – do silników benzynowych i Diesla wykorzystujących oleje o niskim współczynniku tarcia i niskiej lepkości (lepkość wysokotemperaturowa HTHS 2,6 – 3.5 mPas [paskali na sekundę]).
  • A3/B3 – do silników benzynowych i wysokoprężnych eksploatowanych w trudnych warunkach i o wydłużonym pomiędzy wymianami oleju przebiegu; mają stały wskaźnik lepkości i wysokie parametry
  • A3/B4 – do jednostek benzynowych i silników wysokoprężnych z wtryskiem bezpośrednim; stały wskaźnik lepkości; wysokie parametry; również jako zastępstwo klasy A3/B3
  • A5/B5 – do silników benzynowych i Diesla o wydłużonym przebiegu między wymianami, które wykorzystują oleje o niskim współczynniku tarcia i niskiej lepkości (HTHS 2,9 – 3,5 mPas); wysokie parametry i stały wskaźnik lepkości


2. C - oleje "low saps" czyli oleje niskopopiołowe; do silników benzynowych i Diesla w samochodach przystosowanych do nowych norm czystości spalin


Olejom ekologicznym oznaczanym wg ACEA literą "C" poświęcić warto osobny akapit, gdyż to najważniejsza klasa w tym zestawieniu. Są to oleje niskopopiołowe, na które uwagę zwrócić muszą wszyscy właściciele samochodów wyposażonych w filtry cząstek stałych i najnowocześniejsze układy katalityczne.

Ich cechą charakterystyczną jest niewielka ilość popiołów siarczanowych, która powstaje w procesie spalania. W związku z tym w filtrze DPF lub katalizatorze osadza się mniej popiołów, dzięki czemu zatykają się one wolniej. Stosując te oleje, samoczynnie przedłuża się więc żywotność tych kosztownych elementów pojazdu.

Ich nazwa "Low SAPS", z ang. Sulphated Ash, Phosphorus, Sulfur pochodzi od pierwszych liter niebezpiecznych dla silnika i ekologii związków, a więc: popiołu siarczanowego (SA) oraz związków fosforu (P) i siarki (S).



  • C1 – do silników benzynowych i wysokoprężnych wyposażonych w filtr DPF lub katalizator, w których wymagane są oleje SAPS o niskim współczynniku tarcia i niskiej lepkości (HTHS wyższej niż 2,9 mPas); stały wskaźnik lepkości; wysokie parametry, wydłużają żywotność filtra DPF i katalizatora, oszczędzają paliwo
  • C2 – do silników benzynowych i Diesla wyposażonych w filtr DPF lub katalizator (wydłużają ich żywotność) wymagających olejów o niskiej lepkości (HTHS wyższej niż 2,9 mPas) i niskim współczynniku tarcia; zmniejszają spalanie
  • C3 – do silników benzynowych i wysokoprężnych wyposażonych w katalizator lub filtr DPF (wydłużają ich żywotność), ale bez wymogu lepkości HTHS;
  • C4 – do silników benzynowych i Diesla wyposażonych w katalizator lub filtr DPF (wydłużają ich żywotność) z wymogiem lepkości HTHS 3,5 mPas

3. E - oleje do silników Diesla stosowanych w samochodach ciężarowych


Podsumowanie


W poradniku wykazaliśmy klasy lepkości (wg SAE) oraz jakości (wg API i ACEA) olejów silnikowych. Teraz ich podział na klasy i normy powinien być zdecydowanie bardziej czytelny.

Obecnie w dobie samochodów pełnych nowoczesnych technologii i producentów "uczulonych" na normy emisji spalin szczególne zainteresowanie poświęcić należy olejom Low SAPS, które nie narażając na uszkodzenie silnika, odgrywają ważną rolę w wydłużeniu żywotności katalizatorów i filtrów cząstek stałych.